Концепти

Зајакнување и мобилизација на граѓаните

Општина по мерка на граѓаните

Интеграција на Ромите

Проекти и програми кои се спроведуваат во рамки на концептите

Форуми во заедницата

Пристап до правда во Македонија

Регионална програма за поддршка на истражувања

Проект на УСАИД за граѓанско општество

Хуманитарна и правна помош за мигрантите

Граѓанско учество за локална демократија

Заедничка рамка за правно зајакнување

Мобилизација на локални организации и активизам во заедницата | 2017

Граѓанска акција за итни реформски приоритети | 2017

Инклузивни и транспарентни образовни политики | 2017

Проект на УСАИД за граѓанско учество | 2017

Граѓанска алијанса за транспарентност | 2017

Области

Слобода на изразување

Младинска ангажираност за општествени промени

Унапредување на човековите права во здравството

Мониторинг и документирање на човековите права

Борба против корупција

Буџетска транспарентност

Младински активизам | 2017

Здравствени политики базирани на човековите права | 2017

Програми

Образование

Информации

Медиуми

Правна програма

Јавно здравство

Програма за реформа на јавната администрација и локалната самоуправа

Исток-Исток: Прекугранични партнерства

Граѓанско општество

Регионална програма за поддршка на истражувања

Општо

Форуми во заедницата

Ние одлучуваме

поврзани конкурси

нема поврзани конкурси

Правна програма
пронајди

Новиот Закон за лустрација – инструмент за пресметка со неистомислениците

vozivo.mk


Фондацијата Отворено општество Македонија (ФООМ) на 12-април организираше тркалезна маса, чија тема беа предлог- измените на Законот за лустрација и нивото влијание врз процесот на верификација на фактите.

Во првиот дел од дебатата, Данче Даниловска ги презентираше новите измени содржани во Предлог-законот за лустрација, а како најрадикални измена е онаа со која се продолжува временската рамка, кој наместо до 1991 година, со новите измени е предвидено таа да трае до први септември 2006 година, односно од моментот кога стапува на сила Законот за пристап до јавни информации. Од друга страна, беше заклучено дека со измените се прави дискриминација врз оние за кои ќе бидат прогласени за соработници, преку нивното јавно објавување. Исто така, преку измените на опфатноста на лицата подложни под Законот за лустрација државата директно се меша во работата на невладиниот сектор и го ограничува правото на вработување во приватниот сектор. Според универзитетскиот професор Гордан Калајџиев со Законот за лустрација, верификацијата на фактите станува инквизиторска постапка, во која нема тужител, а нема ниту постапка на докажување.

Новите измени на Законот се спротивни и од препораките на Советот на Европа (СЕ). Освен временската рамка, која според СЕ не треба да биде по 1989-тата година, проблематично е и нивото на докажување кое треба да биде многу повисоко од нивото на докажување кај останатите кривични предмети, а самата лустрација треба да се однесува само на оние јавни службеници кои директно можат да ги загрозат човековите права (јавни службеници во полиција, судство и сл.). Стојан Андов, еден од предлагачите на Законот, напомена дека претходната верзија била донесено со консензус од сите партии, и порача дека очекува и новата верзија да биде поддржана со консензус. Анализирајќи ги измените, Чедомир Дамјановски, членот на Комисијата за верификација на фактите, нагласи дека Комисијата ќе има технички проблеми во пронаоѓање на цели семејни стебла на оние кои се стекнале со над пет отсто од капиталот на општествено претпријатие бидејќи освен нив, со лустрација се опфатени и нивните семејства. Според Дамјановски, објавувањето на решенија на Комисијата на веб-страна може да му наштети на лицето кое подлежи на лустрација, бидејќи решението иако не е правосилно, тоа ќе биде јавно објавено.

Во последниот дел од дебатата, беше направена споредба на работата на службите пред и по 1991, како и нивниот начин на врбување соработници, и создавање соработнички досиеја. Она што се издвои како заклучок е фактот што се остава широк простор за злоупотреби со досиеја, а многу се наоѓаат и по приватни колекции. Исто така беше порачано дека никаде досега не се казнувал соработничкиот однос, бидејќи тешко се докажувала свесноста и намерноста на соработникот во кршењето на нечии човекови права. Од друга страна, со Законот не се опфатени извршителите и налогодавците на службите, односно оние кои свесно кршеле човекови права и слободи. Анализирајќи го новиот Закон, и целокупниот систем, Ѓунер Исмаил порача дека на систем кој гради закони како Законот за лустрација, треба да му се пристапи поинаку, а не преку академски обид за дијалог.