PIRINSKIOT DEL NA MAKEDONIJA
(1945-1996)
Politi~kite promeni po kapitulacijata na Bugarija i prevratot od 9 septemvri 1944 god. pozitivno vlijaele vrz istoriskiot status na Makedoncite od pirinskiot del na Makedonija. Komunisti~kata partija na Bugarija pod vodstvoto na G. Dimitrov, na X plenum na CK (9 avgust 1946), oficijalno ja priznala makedonskata nacija i pravoto na obedinuvawe na Pirinska Makedonija so NR Makedonija. Demografskite podatoci vo 1946 god. vo Bugarija poka`uvaat deka mnozinstvoto od naselenieto od pirinskiot del na Makedonija se deklariralo kako makedonsko, {to se potvrdilo i so Popisot od 1956 god., koga 63,7% od `itelite se deklarirale kako Makedonci.
So priznavaweto na makedonskata nacija i jazik, vo Pirinska Makedonija po~nuva period na kulturna avtonomija i afirmirawe na makedonskite nacionalni i kulturno-jazi~ni vrednosti. Makedonskiot literaturen jazik i nacionalnata istorija se vovedeni vo obrazovniot proces. Re~isi 32.000 u~enici se opfateni so nastavata na makedonski jazik. Osven mesniot u~itelski kadar, isprateni se i u~iteli od NR Makedonija. Vo 1947 god. vo Gorna Xumaja (dene{en Blagoevgrad) se otvoraat prvata makedonska kni`arnica i ~italna, a podocna i oblasniot Makedonski naroden teatar.
Se pojavile i vesnicite na makedonski jazik - "Pirinsko delo", "Nova Makedonija", "Mlad borec" i dr. Osnovani se i literaturni kru`oci i kulturno-umetni~ki dru{tva koi ja {irat makedonskata kultura.
Po donesuvaweto na Rezolucijata od strana na Informbiroto vo 1948 god., a osobeno po 1956 god., bugarskata dr`ava go smenila svojot odnos, negiraj}i go povtorno postoeweto na makedonskata nacija i jazik. Makedonskoto ime i jazik bile zabraneti. Makedoncite bile smetani za Bugari, a makedonskiot jazik za dijalekt na bugarskiot jazik. Makedonskiot jazik e isfrlen od obrazovanieto, a u~itelskiot kadar e proteran od Bugarija.
Makedoncite davale aktiven otpor na novata bugarska politika sprema makedonskoto nacionalno pra{awe. Po site projavi na otpor, bugarskata dr`ava sproveduvala pritisoci, progonstva, poli~ki sudewa i zatvorawa.
Republika Bugarija, koja vo 1992 god. me|u prvite ja priznava nezavisnosta na Republika Makedonija, i denes vodi politika na negirawe na makedonskata nacija i jazik i na malcinskite prava na Makedoncite vo Bugarija. Ne e dozvoleno projavuvawe na makedonski nacionalni ~uvstva, a toa osobeno go ~uvstvuvaat aktivistite na Obedinetata makedonska organizacija "Ilinden" koi se zalagaat za priznavawe na nacionalnite i politi~kite prava na Makedoncite vo Bugarija. Sepak, bilateralnata ekonomska i druga sorabotka me|u Republika Makedonija i Republika Bugarija se intenzivira i pretstavuva dobra osnova za nadminuvawe na recidivite od minatoto.